Kan keessan itti dabalaa
Ammatti asitti homaa hin jiru — jalqaba maxxansaa.

Guyyaa Jalqabaa Gabaa Flea irratti: Jalqaba Haasaa fi Gorsa Daawwachuu

Onkoloolessa 31, 2026

Seensa

Bakka jalqabaa wal arguuf mijataa taʼe filachuun dhiphina namatti fiduu dandaʼa. Irbaata garmalee sirnaa fi qaala'aa ta'ee kan itti dhaga'amu yoo ta'u, fiilmiin garuu bakka haasawa hin dhiisu. Gabaa qamalee bakka giddu galeessaa mudaa hin qabne dhiyeessa: kan yeroo tasaa, ija namaa kan kakaasu, fi uumamaan walqunnamtii kan jajjabeessudha. Karaalee meeshaalee durii, hojii harkaan hojjetaman, fi qabeenya harka lammaffaa keessa deemuun dhiibbaa taa’anii gaaffii fi deebii malee waa’ee mi’aa guyyaa keessanii baruuf carraa dhuma hin qabne kenna. Haa ta’u malee, gabaa sochii guddaa qabu keessa deemuun guyyaa aadaa irraa mala adda ta’e barbaada. Qajeelfamni kun muuxannoo sanaaf akka qophooftu si gargaara, gorsa qabatamaa naamusa daawwannaa, haasawa jalqabuu, fi yaada aadaa ilaalchisee ba’iinsa sirrii fi gammachiisaa ta’e mirkaneessuuf ni kenna.

Daawwannaaf Qophaa'uu

Osoo hin dhufin dura qophiin xiqqoo guyyaan sun akka gaariitti akka deemu gochuuf karaa dheeraa deema. Gabaawwan qamalee naannoo haala qilleensaatiin to’atame yeroo muraasa waan ta’eef, uffannaan kee mijataa fi qabatamaa ta’uuf dursa kennuu qaba. Kophee mijataa uffadhu, sababiin isaas saʼaatii hedduudhaaf dhaabbattee deemuun kee hin oolu. Raaga haala qilleensaa ilaaluun laayibariidhaan uffachuu; ganama qabbanaaʼuu kan dandaʼu siʼa taʼu, aduun walakkaa guyyaa immoo daandiiwwan sana hoʼisuu dandaʼa. Yoo gabaa naannoo aduu cimaa qabu daawwachaa jirtan, ujummoo aduu fi tarii kophee fidaa.

Akkasumas haala qindaa’ina ilaalchisee waan irraa eegamu bulchuun ogummaadha. Gabaawwan guddinaa fi gurmaa’ina isaaniitiin garaagarummaa guddaa qabu. Gariin isaanii taateewwan ala babal’atan kanneen suuqiiwwan dhibbaan lakkaa’aman kan qaban yoo ta’u, kaan ammoo dhimmoota mana keessaa xixiqqoo ta’aniidha. Yoo danda’ame, dursitee marsariitii gabaa ykn fuula miidiyaa hawaasaa ilaalaa, wantoota adda ta’an ykn naannoowwan daangeffaman jiraachuu isaanii ilaali. Gabaa maallaqa qofaan fayyadamuu ykn kaardii fudhachuu beekuun galmee irratti yeroowwan namatti hin tolle ittisuu danda’a. Amma daldaltoonni hedduun kaffaltii dijitaalaa kan fudhatan yoo ta’u, yeroo baay’ee maallaqa xixiqqoo fi saantima baatanii deemuun kan dinqisiifamu yoo ta’u, meeshaalee xixiqqoodhaaf daldala saffisiisuu danda’a.

Waliin Hawaa Naanna'uu

Guyyaa gabaa qamalee milkaa’aa ta’eef furtuun saffisa laafaa ta’e eeguudha. Muuziyeemii daandii murtaa'e hordofuu dandeessu irraa adda ta'ee, gabaan maze dha. Guyyaan kee darbee darbee karaa haa dursu, ykn mallattoo giddu galeessaa tokkotti deebi'anii wal arguu dura of danda'anii daawwachuuf daqiiqaa kudhaniif addaan ba'uu yaada. Kunis lamaan keessan iyyuu yeroo hunda wal bashannansiisuuf dhiibbaan isinitti hin dhagaʼamin fedhii adda taʼe akka hordoftan isin dandeessisa. Yeroo irra deebitee garee gootu waan argatte nuuf qoodi. Gochi salphaan kun riqicha uumamaa haasawaaf uuma.

Iddoo qaamaan mul’atu sammuutti qabaadhu. Gabaawwan namaan guutamuu, dhiphoo fi wal-xaxaa ta’uu danda’u. Yoo sun aadaa naannoo sanaa ta’e karaa mirgaatiin deemi, akkasumas agarsiisa ykn bitattoota biroo wajjin akka hin wal-dhabneef naannoo kee beeku. Yoo date waliin jirta ta'e sadarkaa mijataa isaaniif xiyyeeffannoo kenni. Sagaleen ykn namoonni baayʼeen kan isaan dhiphate yoo fakkaatan, kaaffee dhihoo jirutti ykn golee gabaa tasgabbaaʼaa taʼe tokkotti boqonnaa akka fudhatan yaada kenni. Saffisa isaanii kabajuun xiyyeeffannaa fi of eeggannoo kan argisiisu siʼa taʼu, kunis yeroo jalqabaatiif amala murteessaadha.

Haasawa Jalqabaa Uumamaan Dhangala'u

Faayidaa guddaa gabaa qamalee keessaa tokko naannoon haasawaaf ulfaataa kaasuun isaati. Tarree gaaffilee gaaffii fi deebii qopheessuun si hin barbaachisu. Kanaa mannaa, wantoota naannoo kee jiran akka kaka’umsaatti fayyadami. Wanti hin baratamne tokko akeekuun "Kun maaliif itti fayyadame jettanii yaaddu?" tilmaamaafi seenaa himuu ni afeera. Gosti gaaffii banaa kun nama guyyaan kee beekumsa, yaada ykn miira qoosaa isaanii akka qoodan jajjabeessa.

Karaaleen bu’a qabeessa ta’an muraasni marii kakaasuuf gargaaran kunooti:

  • Waa'ee nostalgia gaafadhu: "Meeshaalee ijoollummaa keetii hanga ammaatti qabattee jirtu qabdaa?" Kunis waa’ee maatii fi guddina seenaa dhuunfaa namatti fiduu danda’a.
  • Miidhagina irratti mari'adhaa: "Kutaa tokko meeshaalee daldalaa kana keessaa qofaan faayuu osoo dandeessee maal filatta?" Kunis filannoo fi gatii akkaataa isaanii mul’isa.
  • Waan bohaartii qoradhu: "Meeshaalee manaa durii deebisuuf ykn waan addaa walitti qabuuf yaaltee beektaa?" Kunis fedhii waliinii adda baasuuf gargaara.
  • Tapha tilmaama taphadhu: Meeshaa tasaa filadhuutii gatii ykn ka'umsa isaa waliin tilmaami. Taphaan qoosaa irratti bobba'uuf karaa gatii xiqqaadha.

Dammaqinaan dhaggeeffachuu hin dagatin. Yoo guyyaan keessan kaameraa vintage akka jaallatan eereera, maaliif akka jaallatan ykn moodeela durii waliin suuraa kaasanii beekuu isaanii gaaffii hordoffii gaafadhaa. Galmi isaas beekumsa mataa keetiin nama dinqisiifachuu caalaa fedhii beekumsaa waliiniitiin wal qunnamuudha.

Naamusa Daawwachuu fi Kabaja Gurgurtoota

Akkaataan ati daldaltoota waliin walitti dhufeenya qabdu siifi guyyaa kee irratti calaqqisiisa. Daldaltoonni gabaa qamalee yeroo baayyee namoota dhuunfaa walitti qabama dhuunfaa ykn daldala xixiqqaa gurguran malee sansalata daldalaa gurguddoo miti. Kabajaa fi obsaan isaan ilaali. Gurgurataan tokko maamila biraa wajjin yoo qabame, addaan kutuu mannaa safuudhaan eegi. Yeroo bakka daldalaa tokkotti dhihaattu suuta jettee daawwadhu. Meeshaalee of eeggannoodhaan qabadhu, keessumaa seraamiksii dadhaboo ykn uffata durii, yoo waan kamiyyuu qabachuuf ifatti hin mul’anne tuquu kee dura hayyama gaafadhu.

Haggling gabaa hedduu keessatti kan barame yoo ta'u, garuu kolfaa fi miira qoosaadhaan raawwatamuu qaba. Yoo waa’ee seera naannoo mirkanaa’aa hin taane, maamiltoonni biroo akkamitti daldaltoota waliin akka walqunnaman ilaali. Aadaa tokko tokko keessatti daldalaan kan eegamu yoo ta’u, qaama sirna hawaasummaati; kaan keessatti gatiin kan murtaa’u yoo ta’u, mariin cimaan akka waan gara jabinaatti ilaalamuu danda’a. Yoo haggle gochuuf murteessite salphaa ta'i. Salphaa, "Kun gatii kee isa gaariidhaa?" yeroo baay’ee gahaadha. Yoo gurgurataan lakki jedhe, tolaan fudhadhu. Garmalee dhiibuun dhiphina uumuu fi miira wal qunnamtii saalaa keessanii balleessuu danda'a.

Yaadannoo Aadaa fi Aadaa Naannoo

Gabaa qamalee taateewwan addunyaa waan ta’eef, aadaan biyyaa fi naannoodhaan illee garaagarummaa akka qabu yaadachuun barbaachisaadha. Wanti bakka tokkotti safuu akka qabutti ilaalamu bakka biraatti immoo fuula namaa rurrukutamuu dandaʼa. Fakkeenyaaf, gabaa Awurooppaa tokko tokko keessatti, daldaltoota osoo hin daawwatin dura harka walqabatanii ykn mataa ol qabatanii nagaa gaafachuun aadaa dha. Kutaalee addunyaa biroo keessattis mala akka tasaa ta’e filatamaadha. Yoo gabaa biyya seera aadaa kee irraa adda ta’e qabdu daawwachaa jirta ta’e, yoo bakka gurgurtaa nyaataa irratti nyaachuuf karoorfatte nagaa bu’uuraa ykn amala minjaalaa irratti yeroo muraasa fudhadhuu qoradhu.

Dabalataanis, ilaalcha naannoo keessanii suuraa ka’uuf qaban beekuu. Daldaltoonni tokko tokko keessumaa meeshaalee adda taʼanii fi harkaan hojjetaman kan gurguran yoo taʼe, hayyama malee bakka daldalaa isaanii suuraa akka hin kaafne filachuu dandaʼu. Yeroo hunda suuraa namoota ykn meeshaa isaanii kaasuun dura gaafadhu. Sochiin kabajaa xiqqaan kun walqunnamtii caalaatti nama hawwatu fiduu kan danda’uu fi guyyaa kee aadaa irratti akka beektuu fi kan namaaf yaadu ta’uu kee agarsiisa. Yoo mirkanaa’aa hin taane, qajeelfama guyyaa kee hordofi ykn akkaataa kabajaan amala qabaachuu qabdu irratti qajeelfama gurguraa naannoo kee jiru gaafadhu.

Muuxannoo Itti Fayyadamaa

Guyyaa sana xumuruuf, nyaata ykn sochii xinnoo tokko of keessaa qabaachuu yaadaa. Gabaawwan qamalee hedduun daldaltoota nyaataa nyaata salphaa ykn dhugaatii naannoo sanaa dhiyeessan qabu. Nyaata daandii irratti nyaatamu ykn buna saanii tokko qooddachuun, daawwannaa keessatti boqonnaa uumamaa fi carraa taa’anii gadi fageenyaan haasa’uu kennuu danda’a. Yoo gabaan bakka muuziqaa kallattiin itti qophaa’u ykn agarsiisa yoo qabaate, ilaaluuf dhaabbachuun muuxannoo bashannansiisaa, waliinii kan deemsa cabsu ta’uu danda’a.

Meeshaa lamaan keessan keessanitti dhagaʼamu yoo argattan, akka yaadannoo xinnootti bitachuuf yaadaa. Qaalii ta’uu hin barbaachisu; kaardii poostaa, furtuu ykn wanti xinnoo xinnoo guyyaa sanaa yaadachiisa qabatamaa taʼee tajaajiluu dandaʼa. Haa taʼu malee, wanta tokko bitachuuf dhiibbaan sitti hin dhagaʼamin. Gatiin guyyaa sanaa muuxannoo waliinii keessa malee bittaa keessa hin jiru. Yoo waan tokko bitatte, guyyaan kee yoo barbaadan akka filatu haa godhi, ykn baasii meeshaa waliin fayyadamtu yoo qaama lamaanitti sirrii fi mijataa ta’ee sitti dhaga’ame akka qoodu dhiheessi.

Goolaba

Gabaa qamalee irratti wal arguun jalqabaa fedhii beekumsaa waliinii fi qorannoo boqonnaa qabu irratti wal qunnamsiisuudha. Naannoo qaamaan mul’atuuf qophaa’uudhaan, naannoo sanatti fayyadamuun haasawa uumamaa kakaasuun, akkasumas guyyaa kee fi daldaltoota kabajuun muuxannoo yaadatamuu danda’u uumuu dandeessa. Galmi isaa daldala mudaa hin qabne argachuu osoo hin taane, nama biraa bakka dhiibbaa xiqqaa qabutti beekuu akka ta’e yaadadhu. Sammuu banaa qabaadhaa, fedhii beekumsaa qabaadhaa, adamsa waliinis gammadaa. Yoo taateewwan naannoo keessanii dabalataa barbaaddan ykn gabaa naannoo keessanii argachuu barbaaddan, waltajjiiwwan akka Bazarmap maxxansa akkasii kaartaa kallattiin bilisaa irratti agarsiisu, kunis ba’iinsa itti aanuuf bakka sirrii ta’e akka argattan isin gargaara.

Qajeelfama