လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢႆၵႃး ႁႂ်ႈဢွင်ႇမၢၼ် - သဵၼ်ႈမၢႆထတ်းသၢင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ

ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢႆၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း လႆႈငိုၼ်းလိူဝ် လႄႈ ပၼ်ၶူဝ်းၶွင် ႁႂ်ႈမီးၸၢတ်ႈပၢၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တၢင်းဝူၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇ ၵူႊတီႈၵူႊတၢင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ မၼ်းၸၢင်ႊပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိင်ၼိူဝ် တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၢင်တီႈၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ တီႈမၢင်တီႈသမ်ႉ ၸၢင်ႊပဵၼ် ၼႂ်းဝၼ်းၵၢၼ် ၵၢင်ၶမ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းပွႆး ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈ တေယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ လၵ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇ။ ၽိုၼ်ၼႄတၢင်းၼႆႉ ပၼ်ဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ တႃႇထတ်းသၢင် ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ႁႂ်ႈလီငၢမ်းသေ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးလွင်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ဢၼ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢင်းၽႅၼ်လႄႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ

ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵၢၼ်ၶၢႆဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလီ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈတိၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ မိူဝ်ႈၶဝ် တေဢွၵ်ႇၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသေ မီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼႆႉ လီတီႈသုတ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် မီးႁႅင်းၸႂ် လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶေႃႈမုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈဝူၼ်ႉၸွမ်း ၾိင်ႈထုင်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ တီႈၶႅပ်ႇဝဵင်းလၢႆလၢႆတီႈၼၼ်ႉ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၶဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူၼ်း ၼႂ်းဝူင်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ထတ်းတူၺ်း ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝႃႈ ၸွင်ႇမီး ဝၼ်းၶၢႆ ႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ၼႆ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး ၼိူဝ်တိၼ် ၼမ်မႃး တေႉတေႉ။

တႄႇဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉ တီႈဢေႇသုတ်း သွင်ဝူင်ႈဢွၼ်တၢင်း။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေၸႅၵ်ႇၽႄ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ လႅၼ်ႈပၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းပပ်ႉယဵမ်ႈဝၼ်း ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ ဢၼ်ပႃးဝၼ်း လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶၢႆၼၼ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇသဝ်း ၼႂ်းႁွင်ႈဢႅပ်ႉတဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးလွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႆၸိုင် ထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇၶႂၢင်ႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸွင်ႇမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ သဵင်ႁွင်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတမ်းဝၢင်း မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉႁိုဝ်။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈ ၽိတ်းမေႃးၵၼ်တင်း လွင်ႈတၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်ႇဢၼ်။

• လိူၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဢၼ်လီသုတ်း ၼႂ်းၵႄႈ 8:00 မူင်း တေႃႇထိုင် ၵၢင်ၼႂ်။
• တူၺ်းတီႈ board တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢႅပ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၵၼ်။
• မၵ်းမၼ်ႈ ပၵ်းပိူင် ႁူင်းႁေႃ ဢမ်ႇၼၼ် HOA ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၶၢႆၼွၵ်ႈႁိူၼ်း ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ။
• ႁႂ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ် ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၵမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေၸၢင်ႈဝၢင်းၽႅၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းႁင်းၶဝ်။

လွင်ႈၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈၶူဝ်းၶွင် လႄႈ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၶူဝ်းၶွင်

ယိူင်းဢၢၼ်း ၵၢၼ်ၶၢႆၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတေၶၢႆႉၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတင်းမူတ်း ၵႂႃႇတီႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး။ တႄႇဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ် သၢမ်ထူင် ဢၼ်ပဵၼ် သိမ်းဝႆႉ လူႇတၢၼ်း လႄႈ ၶၢႆ။ ႁႂ်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႉတေႉၼၼ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီႊ ဢမ်ႇလႆႈတိူဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼႆၸိုင် မၼ်းတေပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင် တႃႇၶၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇၶၢႆၼၼ်ႉ မႃးၶိုၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တီႈယူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵူၼ်ႇပင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် မဵဝ်းသႅၼ်း ဢၼ်ၵႆႉၶၢႆလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းႁွင်ႈၽိူၼ်၊ ပပ်ႉလိၵ်ႈ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပဵၼ် လွင်ႈၶီႈၶၢၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် လူဝ်ႇလႆႈ တေႃႉသူင်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတမ်းဝၢင်း ၵႃႊၶၼ်မၼ်း မႅၼ်ႈၸိုင် မၼ်းၵႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇဝႆးဝႆး။ ဝႄႈလွင်ႈၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵူၼ်ႇပင်း ဢၼ်မီးသီလမ်ၼမ် ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးၸၢင်ႊဢၼ်ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢႆၼမ်ၼမ်။ ၼမ်ႉၵတ်ႉ လိူဝ်သေ တၢင်းၼမ် ပဵၼ်ပိူင်လူင်။ လွင်ႈလိူၵ်ႈဢၼ်ၶိုင်ပွင်ဝႆႉလီလီၼၼ်ႉ မၼ်းတူၺ်းႁၢင်ႈလီလိူဝ်သေ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵမ်ႉယၼ်ဝႆႉ ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵူႈဢၼ် မူတ်းသႂ် လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီ ၵွၼ်ႇပႆႇသႂ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ။

• ၸႅၵ်ႇၽႄၶူဝ်းၶွင် ၸွမ်းမဵဝ်းမၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် ၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။
• သုၵ်ႈသီၶူဝ်း လႄႈ သုၵ်ႈပၼ် ၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းႁိူၼ်း ႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီ။
• ၸၢမ်းတူၺ်းၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ ၵွၼ်ႇၸင်ႇၶၢႆ။
• ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်လႆႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။

လွၵ်းလၢႆးတမ်းဝၢင်းၵႃႊၶၼ် လႄႈ လွင်ႈတၢင်ႇမၢႆ

လွင်ႈတမ်းဝၢင်းၵႃႊၶၼ်ၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ် လွင်ႈဢၼ် ၼၵ်းၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်း သုၵ်ႉသၵ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ တႃႇတေၶၢႆႉၶူဝ်းၶွင် ဝႆးဝႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉတွၼ်း ၼမ်သုတ်း တီႈၶူဝ်းၶွင်ၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၵမ်ႈၼမ် မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေလူတ်းယွမ်းပၼ် ၵႃႈၶၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶၢႆလဵၵ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်လီ ဢၼ်ၼိူင်ႈတႄႉ တေလႆႈတမ်းဝၢင်း ၵႃႊၶၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တီႈ 10–20% ၶွင် ၵႃႊၶၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵူၼ်းလူဝ်ႇၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ထူင်ၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ပႆႇႁိုင်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈသုင်လိူဝ်ဢိတ်းဢွတ်းသေတႃႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတႄႉတႃႇသေႇ။

ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်လႅင်း ဢၼ်လူငၢႆႈ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉ တီႈၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် တႅပ်းတတ်းလႆႈ ဝႆးဝႆး ဢမ်ႇလူဝ်ႇယွၼ်းၵႃႈၶၼ် တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇသေႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ယွမ်းလူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ထတ်းငိုၼ်း ဝႆးမႃး။ ဝူၼ်ႉတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢႆလပ်ႉသီ တႃႇၸၼ်ႉၵႃႊၶၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် (တူဝ်ယၢင်ႇ သီၶဵဝ် တႃႇတႂ်ႈ $5 တေႃႇလႃႇ၊ သီသွမ်ႇ တႃႇ $5–$10) တႃႇၸွၺ်ႈထႅမ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးဝႆႉ ဝႆးဝႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇမၼ်ႈၸႂ် လွင်ႈၵႃႊၶၼ်ၼႆၸိုင် တူၺ်းၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ တႃႇတေ တႅၵ်ႈတူၺ်း ၵႃႊၶၼ် ၼႂ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉသေတႃႉ တွင်းဝႆႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၶၢႆ တီႈႁွင်ႈၵႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ် လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

• ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢေႇ တႃႇပၼ်ႁႅင်းၶၢႆဝႆး။
• ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶေႃႈမၢႆ ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်လူလႆႈ တႃႇၶူဝ်းၶွင်ၵူႈဢၼ်။
• ဝူၼ်ႉတႃႇတေ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ဢွၼ်ႇ (မိူၼ်ၼင်ႇ ၵွၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် သွၵ်းတိၼ်) မႃးႁူမ်ႈၵၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် လွၵ်း။
• ႁႂ်ႈမီးထူင်ငိုၼ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢၼ်ပႃးငိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ တႃႇငိုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။

ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ၸီႇၸီႇတႄႇၼႆႉၵေႃႈ ပၢႆႉဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလီဢၢမ်း။ ႁဵတ်းပၢႆႉယႂ်ႇ ဢၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ပႃးဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း လႄႈ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶၢႆၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ႉၵၢင်ႇသေ ၸီႉၼႄ လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၵႂႃႇၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ယူႇတီႈဢၼ်မီးမၢႆမီႈ ပၢႆႉဢၼ်ၵႅပ်ႈၼႆၸိုင် ဝၢႆးသေ ၶၢႆယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇလူဝ်ႇဢဝ်ပၢႆႉဢွၵ်ႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆ ထတ်းတူၺ်းလႄႈ။ ဢဝ်ပၢႆႉဝႆႉတီႈ တၢင်းၶၢမ်ႈတၢင်း လႄႈ ႁိမ်းဢွင်ႈတီႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၵူၼ်းပႆတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ။

ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽႄ Digital ၵေႃႈ မီးၽွၼ်းလီ။ ပိုၼ်ၽႄ ၶေႃႈမုၼ်းၶၢႆ တီႈၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လီသုတ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႅင်ႈလႅင်းသေ မၵ်းမၼ်ႈပၼ် တီႈယူႇ လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း။ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁပ်ႉငိုၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၼၼ် သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွၵ်းလၢႆးပၼ်ငိုၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ။ မၢင်တီႈ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉငိုၼ်း တႃႇႁႂ်ႈငၢႆႈငၢႆႈသေ မၢင်တီႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉငိုၼ်း ၸိတ်ႉတိယ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်။ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း လွင်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသုၵ်ႉသၵ်ႉ တီႈၽိူၼ် တႃႇၵဵပ်းငိုၼ်း။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ "ၼႃႈလိၼ်ၶၢႆ" ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်ၵူၼ်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ။

• ႁဵတ်းပၢႆႉယႂ်ႇ ဢၼ်မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈသုင် ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းမႃး ၸႅင်ႈလႅင်း။
• ပိုၼ်ၽႄ ၶေႃႈမုၼ်း တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။
• မၵ်းမၼ်ႈပၼ်လွၵ်းလၢႆးပၼ်ငိုၼ်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
• ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း တႃႇၶၢႆႁိမ်းႁွမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်။

လွင်ႈတမ်းဝၢင်းဢွင်ႈတီႈ

တႃႇတေၶၢႆလႆႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ ၸႂ်ႉၽိူၼ် ၶူင်ႇ လႄႈ ၵွၵ်း တႃႇၼႄၶူဝ်းၶွင် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်မၼ်း။ ဝႄႈလွင်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူႈဢၼ် ပႅတ်ႈၼိူဝ်လိၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်တူၺ်းလိၵ်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ၸုမ်းၶူဝ်းၶွင် ၸွမ်းမဵဝ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈၸွမ်းၵၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၸွမ်းၵၼ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းႁွင်ႈၽိူၼ်ၸွမ်းၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် ႁႃလႆႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ် ႁႃယူႇၼၼ်ႉ ဝႆးဝႆး။ သင်ဝႃႈ မီးၶူဝ်းၼုင်ႈၼႆ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈႁွႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၽိုၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်း မူတ်းသႂ် ၼိူဝ်ၽိူၼ်။ တႃႇၶူဝ်းၶွင်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင် ဢမ်ႇၼၼ် ထူင် တႃႇတေ သိမ်းဝႆႉ။

ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ လွင်ႈတမ်းဝၢင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ။ သင်ဝႃႈ ၾူၼ်တေတူၵ်းၼႆ ႁႂ်ႈမီးၽႃႈတူမ်းသူပ်း တႃႇႁူမ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ လႅတ်ႇလႅင်းၼႆ ဝူၼ်ႉတူၺ်း တီႈႁူမ်ႇငမ်း တႃႇၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇႁိူဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေဢမ်ႇလူႉလႅဝ် ယွၼ်ႉမႆႈ။ ႁႂ်ႈတၢင်းပႆ ၸႅင်ႈလႅင်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် တေၵႂႃႇမႃးလႆႈ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵူၼ်ႇပင်းၼၼ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းၼမ်ၼႃႇလႄႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၸႂ် တႃႇတေတူၺ်းလိၵ်ႈ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်သုင် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈၵွႆၼၼ်ႉ ဢဝ်တမ်းဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉတႃ ​​ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ၽိူၼ်ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၵ်းၼၼ်ႉ။ မီးတီႈၵဵပ်းငိုၼ်း ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တင်း ၵွၵ်းငိုၼ်း လႄႈ ငိုၼ်းလႅၵ်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။

• ၸႂ်ႉၽိူၼ် လႄႈ ၶူင်ႇၶူဝ်း တႃႇယုၵ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢွၵ်ႇၼိူဝ်လိၼ်။
• ႁဵတ်းၸုမ်းၶူဝ်းၶွင် ၸွမ်းမဵဝ်းမၼ်း တႃႇတူၺ်းငၢႆႈငၢႆႈ။
• ႁႂ်ႈတၢင်းပႆ ၸႅင်ႈလႅင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ။
• ဢဝ်ၽႃႈယၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ၽႃႈႁူမ်ႇသေ ႁႄႉၵင်ႈၶူဝ်းၶွင် တီႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ။

လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ဝၼ်းၶၢႆ

ဝၼ်းၶၢႆ ႁႂ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ တႃႇတေတင်ႈ။ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈၶပ်ႉၶိုင်ဝႆႉ။ ႁႂ်ႈမေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ် လႄႈ မေႃၶဝ်ႈၸူးလႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်တီႈယူႇ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် တႃႇတေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း။ တွပ်ႇပၼ်ၶေႃႈထၢမ် ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ သိုဝ်ႈယူဝ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၶူဝ်းၶွင်။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉယွၼ်းလူတ်းယွမ်းပၼ်ၼႆၸိုင် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လူၺ်ႈလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ။ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၵမ်ႉပႃႈၼမ် မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေလႆႈၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈမီး ၵႃႊၶၼ် ၽိူၼ် ဢၼ်မီးၸႂ် တႃႇၶူဝ်းၶွင် ၵူႊဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ။

ႁႂ်ႈႁႅင်းၸႂ်သုင် တင်းဝၼ်း မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်ၶၢႆၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၶႂ်ႈယွမ်းလူင်း ၵႃႊၶၼ်ဢိတ်းဢွတ်း တႃႇတေ ၸႅတ်ႈဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ လၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်းလႄႈ ၸွႆႈႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် တႃႇတေ ႁွမ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉ ဢေႇလိူဝ်သေ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ။ သင်ဝႃႈ မီးၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ပႆႇၶၢႆၼႆၸိုင် တေၵႂႃႇတီႈလႂ်ၼႆ တႅပ်းတတ်းဝႆႉဢွၼ်တၢင်း။ ဝၢႆးသေ ၶၢႆယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ယႃႇပေဝႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ႁႂ်ႈမီးထူင် ဢမ်ႇၼၼ် ထူင် ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇတေၵဵပ်းဝႆးဝႆး။ သင်ဝႃႈ မီးၶူဝ်းၶွင်ၵိုတ်းဝႆႉ ၼမ်ၼႃႇၼႆၸိုင် ဝၢႆးသေၶၢႆယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉတႃႇတေဢဝ်လူႇတၢၼ်းပၼ် ၸုမ်းပရႁိတ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁႅမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။

• ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ တႃႇတေတမ်းဝၢင်း လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ် တီႈယူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
• ႁႂ်ႈမေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ် လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ။
• ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လူၺ်ႈလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈသေ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၸွမ်း ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ဢေႇသုတ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
• ႁွမ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူဝ်ႈၶၢႆယဝ်ႉတူဝ်ႈ။

ၶေႃႈလူပ်းလင်

တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢႆၵႃး ႁႂ်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း၊ ပေႃးဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်း တမ်းဝၢင်းၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၶွင် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းလွင်ႈတႄႉ လႄႈ တမ်းဝၢင်း တီႈၼႄၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်မၼ်းၸိုင် တေၸၢင်ႊၸၼ်ၸႂ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်သေ ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။ တွင်းဝႆႉဝႃႈ ၾိင်ႈထုင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈထုင်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၺ်း တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၵူႈၵေႃႉ လႆႈၸႂ်လီငၢမ်း။ လူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆထတ်းသၢင်ၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်သေ လႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းလီ ႁိူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း လႄႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မူၼ်ႈၸႂ်ၶၢႆၶႃႈ။